Moderne verlichtingssystemen zijn niet langer beperkt tot het in- of uitschakelen van een lamp. De gebouwen van vandaag zijn op zoek naar flexibiliteit, visueel comfort en energie-efficiëntie. Tegen deze achtergrond heeft het DALI protocol zich gevestigd als een essentiële standaard. Maar wat doet een DALI driver eigenlijk? Hoe werkt het en waarom is het een standaard geworden voor het aansturen van LED-armaturen?
Wat is een DALI driver?
Een DALI driver is een LED voeding die digitale instructies kan ontvangen en verzenden via het DALI(Digital Addressable Lighting Interface) protocol. Hij zet de elektrische stroom om die de LED’s nodig hebben en zorgt tegelijkertijd voor bidirectionele communicatie met een centrale controller.
Praktisch gezien betekent dit dat elke armatuur die is uitgerust met een DALI-driver kan worden geïdentificeerd, bestuurd, bewaakt en geïntegreerd in een verlichtingsscenario zonder dat er complexe bedrading nodig is.
Het basisprincipe
Het DALI-protocol is gebaseerd op een digitale communicatielijn die parallel loopt aan de voeding. Aan elke driver wordt een uniek adres toegewezen (maximaal 64 adressen per DALI-lijn), waardoor het mogelijk is om :
- een armatuur individueel te bedienen ;
- logische verlichtingsgroepen te creëren (zones, kamers, gangen);
- scènes en lichtovergangen te programmeren
- statusfeedback te ontvangen (storing, stroomsterkte, bedrijfstijd enz.).
De componenten van een DALI systeem
Een DALI netwerk bestaat uit een paar essentiële elementen:
- DALI-drivers: elektronische voedingen die het protocol integreren.
- Een DALI controller of gateway: interface die commando’s verstuurt (via software, wandknop, sensor of PLC).
- Armaturen of LED-modules: elektrisch aangesloten op de driver.
- De DALI-bus: twee communicatiedraden zonder polariteit, verbonden met alle drivers in het netwerk.
Eenvoudige, universele communicatie
Het grote voordeel van DALI is de standaardisatie (internationale norm IEC 62386). Alle compatibele apparatuur is interoperabel, ongeacht het merk. Dit betekent dat een installatie kan worden geüpgraded zonder afhankelijk te zijn van één fabrikant.
Waarom kiezen voor een DALI driver?
Hoogwaardige residentiële, commerciële en architecturale verlichtingsprojecten gebruiken DALI om een aantal redenen:
- Fijn, stabiel dimmen (1 tot 100%) zonder flikkeren.
- Nauwkeurige regeling van kleurtemperatuur(Tunable White).
- Creatie van dynamische scenario’s: sfeer, energiebesparing, tijdbeheer.
- Voorspellend onderhoud: DALI-drivers kunnen een dreigende storing of defect signaleren.
- Energieoptimalisatie: aanwezigheids- en omgevingslichtsensoren kunnen worden geïntegreerd.
Verschillen tussen standaard en DALI drivers
Het grootste verschil zit in de communicatie. Een standaarddriver levert eenvoudigweg een constante stroom, zonder enige interactie. Een DALI-driver daarentegen bevat intelligente elektronica die digitale commando’s kan interpreteren (intensiteit, uitschakelen, testen, enz.).
| Criteria | Standaard driver | DALI-driver |
|---|---|---|
| Communicatie | Geen | Bidirectioneel digitaal |
| Dimmen | Analoog (1-10 V of fase-afsnijding) | Nauwkeurig digitaal (1%) |
| Status feedback | Geen | Ja (diagnose, storingen, levensduur) |
| Interoperabiliteit | Beperkt | IEC 62386 standaard |
Installatie en bedrading
De DALI-bus bestaat uit twee extra draden (DA+ en DA-) die zijn aangesloten op alle drivers in het circuit. De bus heeft geen polariteit, wat de bedrading vereenvoudigt. Een DALI-lijn kan tot 300 m lang zijn, tot 64 adressen (drivers) leveren en worden uitgebreid via gateways.
Een paar goede voorbeelden
- Gebruik twisted-pair kabel (type 2×1,5 mm²) voor de communicatiebus.
- Gebruik een DALI-controller die compatibel is met het aantal drivers dat moet worden aangesproken.
- Zorg voor een logische adressering (per kamer of per zone) om het beheer te vereenvoudigen.
- Documenteer het adresseringsschema om onderhoud te vereenvoudigen.
Toekomstige ontwikkelingen : DALI-2 en D4i
In de afgelopen jaren is het protocol geëvolueerd naar DALI-2, een robuustere en interoperabelere versie. Het omvat uitgebreide categorieën apparaten: detectoren, schakelaars, lichtsensoren, enz. DALI-2 garandeert volledige compatibiliteit tussen gecertificeerde fabrikanten.
De D4i-standaard is een uitbreiding van DALI-2, ontworpen voor intelligente armaturen. Hiermee kan het beheer van verbruiks-, onderhouds- en prestatiegegevens rechtstreeks in het armatuur worden geïntegreerd. D4i wordt met name gebruikt voor aangesloten stadsverlichting enslimme gebouwen.
Algemene DALI-toepassingen
- Kantoren en open ruimtes met dag/nachtscenario’s en aanwezigheidsdetectie.
- Musea en galerieën waar elke spot afzonderlijk kan worden gedimd.
- Hotels en restaurants om dynamische sferen te creëren.
- Openbare of industriële gebouwen met gecentraliseerd beheer via BMS of KNX.
- Stedelijke verlichting en architecturale gevels met intelligente regeling.
Om te onthouden
- Een DALI-driver is een communicerende LED-voeding die digitale commando’s kan ontvangen en verzenden.
- Het DALI protocol maakt een nauwkeurige, flexibele en interoperabele besturing van armaturen mogelijk.
- De versies DALI-2 en D4i maken het systeem nog intelligenter en geschikt voor aangesloten gebouwen.
Het Rodalight team
